Wat is Port? Alles wat je wilt weten

Rijk, zoet & ondergewaardeerd… Wat is Port?

Een bijzondere wijn uit het zonnige Portugal: Port. Port heeft een warme en zoete smaak en past perfect bij desserts (of bij kaas!). Maar Port heeft nog veel meer te bieden. Wist je dat er verschillende soorten Port zijn? Sommige Porten zijn zelfs zo geliefd dat mensen er graag honderden tot duizenden euro’s voor betalen. Maar waarom? Wat is Port eigenlijk? Hoog tijd om nader kennis te maken met Port!

 

Wat is Port?

Wat is Port Infographic

Port is een versterkte, zoete wijn uit Portugal en is vernoemd naar de stad Porto of Oporto. Een grote havenstad aan zee, aan de monding van de rivier de Douro. De druiven voor Port worden zo’n 70 km landinwaarts verbouwd. Port wordt ook wel Porto of Portwijn genoemd.

 

Port soorten heb je in verschillende stijlen en kleuren. Het verschil zit hem in de rijpingstechnieken en druiven. Wit, rosé, rood en een gerijpte stijl, Tawny Port. Hieronder vallen verschillende soorten, zoals Vintage, Colheita en Reserva. Die soorten (s)maken een wereld van verschil!

 

Port mag alleen Port heten als het uit de Douro regio komt. Port is dus alleen Port als het uit Portugal komt. Het moet op de Port manier gemaakt zijn en van minimaal 60% ‘Portugese edele druiven’. In de Douro zijn in totaal 87 soorten toegestaan. Maar voor Port zijn de edele druiven:

  • Touriga Franca
  • Touriga Nacional
  • Tinta Barroca
  • Tinta Roriz (in Spanje kennen we deze als Tempranillo)
  • Malvasia Fina (wit)

Allemaal karakteristiek Portugese lokale druiven. Om je een beetje een idee te geven: Touriga Franca en Touriga Nacional lijken wel een beetje op Cabernet Franc en Cabernet Sauvignon. Ze worden ook vaak samen geblend en hebben hetzelfde smaakprofiel. De 1 is lichter, meer geparfumeerd en geeft finesse aan de wijn. De ander is sterker en geeft kracht en houdbaarheid. 

Het ontstaan van Port: hoe Port de Oorlog won

Wat is Port: geschiedenis wijnweete

Port is eigenlijk bij toeval ontstaan, als gevolg van 2 oorlogen. Portugal kwam door Port als grote winnaar uit de strijd. Hoe dat kon? Dat zal ik je vertellen. Dit is hoe Frankrijk zijn bondgenoot, de oorlog en (een deel) van zijn afzetmarkt verloor.

 

Portugal had het moeilijk in de 18e eeuw. Het was de tijd van de Spaanse Successieoorlogen. Spanje wilde Portugal er graag bij hebben en viel het land voortdurend binnen.

Om zich te beschermen had Portugal een bondje met Frankrijk, die ze zeebescherming bood.

 

Frankrijk vocht tegelijkertijd tegen de Grote Alliantie in de 9-jarige oorlog. Frankrijk wilde namelijk zo’n beetje half Europa hebben. De Britten, onderdeel van de alliantie, lieten al snel zien dat zij op zee een stuk sterker waren dan de Fransen. EN Engeland was nog op zoek naar een nieuwe bondgenoot. Portugal wisselde van partij en startte een bondje met Engeland. Dat bondje ging verder dan alleen bescherming bieden aan Portugal...

 

Op 27 december 1703 tekenden ze het Methuen verdrag, beter bekend als het Portwijn verdrag. De Engelsen mochten hun wol belastingvrij in Portugal verkopen. Portugal mocht hun wijn aan Engeland verkopen, en betaalde 1/3 minder belasting dan de Fransen. Een goede deal voor Engeland! Zij konden namelijk helemaal geen Franse wijn meer kopen, omdat ze nog steeds in oorlog lagen.

 

De Portugese wijn kon alleen slecht tegen de bootreis naar Engeland. De afstand Portugal Engeland was groter en vroeger had wijn minder alcohol. Veel van de wijn ging verloren. De oplossing? Alcohol toevoegen! De Engelsen voegden eerst brandy, en later neutrale wijnalcohol toe aan de vaten. Het gistingsproces stopte voordat alle suiker was omgezet in alcohol. Zo ontstond bij toeval de versterkte en karakteristieke zoete wijn, die we nu kennen als Port. 

 

De Portwijnen werden zo populair in Engeland, dat al snel veel Engelse vaarders zich vestigden in Porto en daar porthuizen startten. Daarom hebben de meeste porthuizen, of quinta’s, Engelse namen, zoals Cockburn’s, Graham’s, Dow, Sandeman en Taylor’s. 

Hoe smaakt Port?

Hoe smaakt Port?

Port is een zoete wijn met sterke smaken van frambozen, bramen, karamel, kaneel en chocolade. Klinkt goed? Dat is het ook!

 

Er zijn verschillende portsoorten. De 2 bekendste zijn:

  • Ruby: een rode port met meer bessen- en chocoladesmaken (en iets minder zoetheid) 
  • Tawny: een taan (bruinig) gekleurde port met meer karamel- en nootaroma's (en meer zoetheid).

Tawny Ports worden tot wel 40 jaar gerijpt op eikenhouten vaten. Deze oudere, fijne Tawny Ports hebben een nog breder scala aan subtiele smaken, zoals hazelnoot, vanille, amandel en kaneelsuiker.

Hoe wordt Port gemaakt?

De Dourovallei

Hoe wordt Port gemaakt - de Dourovallei

De oorsprong van Port: Het begint op de steile hellingen langs de Douro, 70 km landinwaarts van Porto. Zeggen dat het uitzicht hier fantastisch is, dekt de lading niet helemaal. Overal waar je kijkt zie je terrasvormige wijngaarden, uitgehouwen uit het ruige landschap. Elke cm2 is bewerkt door wijnboeren die hier al meer dan 2000 jaar druiven telen. Het gebied is niet voor niets uitgeroepen tot UNESCO Werelderfgoed. Prima te bezoeken met een schattig treintje vanaf Porto. Lees in een later blog meer over een bezoek aan Porto en de Douro regio! Maar nu eerst: hoe wordt Port gemaakt?

Hoe word Port gemaakt? Wijnweetje wat is Port

In de zomer is het er bloedheet, en in de winter ijskoud. De bodem bestaat uit schist, een soort leisteen. Dit leisteen houdt het regenwater vast en zorgt het jaar rond voor een goede geleiding van de temperatuur. Zo rijpen de druiven heel geleidelijk. Dit zorgt voor een goede kwaliteit druiven en dat proef je terug! Niet alleen in Port, maar ook in de wijnen die hier vandaan komen. 

 

De steile hellingen zijn niet te bewerken met machines, alle druiven worden met de hand geplukt. Plukkers lopen met druivenmanden op hun rug, waar tot zo’n 60 kilo aan trossen in passen. Over smalle bergpaden worden de druiven naar de weg gebracht, waar ze met vrachtwagens naar een gisthuis, of Adega, worden gebracht. 

 

Traditioneel worden de druiven in Lagares gestort, granieten gistbakken. En werd er met de voeten gestampt. Nu gaat bijna alles machinaal, maar er zijn nog porthuizen, zoals Taylor’s en Van Zeller, die geloven dat de dansende mannen betere Port maken en  het kneuzen nog traditioneel doen. 

Gisting en Rijping

Wat is Port? Vila Nova da Gaia, waar wordt Port gemaakt?

Na de kneuzing worden de druiven in een groot vergistingsvat gepompt. In dit gesloten vat ontstaat koolzuur, waardoor het sap gaat circuleren. Dit wordt via een buis langs de massa van schillen, pitten en stelen geleidt. Dit blijft zich herhalen en zorgt voor een steeds sterkere smaak, kleur en geur.

 

Na 2 tot 3 dagen wordt er 77% alcohol toegevoegd aan het sap, waardoor het vergistingsproces stopt. Daarna begint het rijpen. Vroeger moest alle jonge port naar Vila Nova de Gaia gebracht worden, naar de grote portproducenten. Sinds 1986 mogen de wijnboeren ook op hun eigen Quinta Port laten rijpen. Daarvoor werd alle port met portboten, of barco rabelos, naar Vila Nova da Gaia gebracht. Daar liggen nog steeds vele Porten te rijpen in bovengrondse lodges. 

 

Voordat de rijping begint komt het belangrijkste moment. De Port sommelier proeft de jonge Port en bepaalt welke Port op welk vat gaat en voor hoe lang. Sommige porten gaan op Pipes, vaten van 552 liter, andere op kleine eikenhouten vaten. Hoe lang en op welk vat de Port rijpt bepaalt de smaak. Omdat Port heel lang kan rijpen, heb je ook heel veel verschillende soorten Port. 

Port Soorten

Rose Port

Wat is Rose Port - Port soorten

Rose Port is de nieuwste aanwinst in Port wereld. Rose Port bestaat pas sinds 2009. Of beter gezegd, wordt pas erkend als Port sinds 2009.

 

Fris, fruitig, met aroma’s van aardbei, framboos, cranberry saus en karamel. Rosé Port wordt gemaakt zoals roséwijn van dezelfde druiven als rode port, maar gist minder lang. De kleur blijft dan lichtroze. 

 

Een variant van de Chip Dry, een populair zomerdrankje in Portugal die heerlijk verfrissend is, is de Pink Dry. Mix ‘m met ijs, spa rood, zwart rood fruit en een takje munt. Enjoy!

 

Witte Port - Branco

Wat is Port - Witte Port - Port Soorten - Branco

Gemaakt met lokale witte druiven, waaronder Rabigato, Viosinho, Gouveio en Malvasia.

 

Het rijpt max 3 jaar en het is niet gemaakt om lang te bewaren. Witte Port drink je jong en is heerlijk bij desserts met vanille of citroen ijs. Het heeft aroma’s zoals zoete gebakken appel, citrus en abrikoos.

 

Er is ook een Reserva variant, deze rijpt minimaal 7 jaar en is iets zoeter.

 

In de warme zomermaanden wordt Witte Port in Portugal ook als verfrissende dorstlesser gedronken. Heel populair is een ijskoude longdrink met tonic, citroen en een takje munt. Of on the rocks met een schijfje citroen. Dit noem je een Chip Dry. 

Ruby Port

Wat is Port - Port soorten Ruby

De Ruby is vernoemd naar z’n prachtige diepe robijnrode kleur. Deze Port is het bekendst en zie je het meest terug in de winkel. Naast de standaard heb je Vintage, Late-bottled Vintage (LBV) en Crusted.

 

De standaard Ruby rijpt niet langer dan 3 jaar op stalen vaten, heeft aroma’s van bramen en framboos en is niet bedoeld om te bewaren. Omdat de Ruby op staal rijpt, blijft de smaak fruitig. 

 

Wel bedoeld om te bewaren is de bijzondere Vintage Port. Deze wordt gemaakt van druiven uit 1 oogstjaar, én dat oogstjaar moet uitgeroepen zijn tot beste oogstjaar. Het Instituto do Vinhos do Porto e Douro, of IDVP bewaakt de kwaliteit en roept de vintage jaren uit. Het lijkt er wel op dat ze vroeger strenger waren. Zo kwam er eerst zo eens in de 3 jaar een Vintage uit, nu elk jaar. 

Vintage Port Jaren - Port Soorten - Ruby

 

De vintage port rijpt maar 2-3 jaar in een houten vat en wordt dan gebotteld. De Port rijpt verder op fles. Zo blijft het karakter van dat oogstjaar te proeven in de Port. Deze port kan je heel lang bewaren en wordt steeds lekkerder. 

 

 

Een LBV rijpt tot 6 jaar en wordt gemaakt van druiven uit 1 oogstjaar. Dit oogstjaar hoeft niet uitgeroepen te zijn tot goed oogstjaar! Een LBV is wel wat zachter dan een normale Ruby door de langere houtrijping. LBV is bedoeld om jong te drinken. 

Tawny Port

Wat is Port - Port soorten - Tawny

Een zeer zoete houtgerijpte Port met noten en karamelaroma's. Tawny is ook vernoemd naar z’n kleur: taankleur, een lichtbruine tot bruin-oranje kleur. Tawny Port rijpt wel tot 40 jaar. Hoe ouder, hoe minder framboos, en hoe meer complexe aroma’s zoals vijgen, vanille, chocolade en kaneel. 

 

Een Tawny Port van 40 jaar bestaat voor minimaal de helft uit 40 jaar gerijpte Port. Onder de Portregelgeving mag een Port sommelier de rest blenden, om toch iets van fruitigheid in de Port te krijgen. 

 

Een Colheita is een Tawny Port van druiven van 1 oogstjaar. Deze kan dus niet geblend worden en komt meestal op de markt na 10 jaar rijping. 

Hoe lang kun je Port bewaren?

Vintage en Tawny Port is gemaakt om heel, heel oud te worden!

 

Er zijn zeer begeerde Ports van meer dan 100 jaar oud. Een 40-jaar oude Tawny kost zo tussen de 100 en 200 de fles. De oudste en zeldzamere Tawny's kosten een fortuin. Graham's Ne Oublie is op inschrijving verkrijgbaar met een prijskaartje vanaf €5500 de fles. Deze unieke Port uit 1882 is een eerbetoon aan overgrootvader Andrew James Symington. Tussen de duizenden vaten in Graham's Lodge lagen al die tijd 3 vaten uit het vestigingsjaar van Graham. Uit 1 van die vaten zijn nu 656 individueel genummerde flessen gebotteld met de passende titel 'Ne oblie', 'opdat wij niet vergeten'. Deze Port is nu 140 jaar oud en nog steeds een genot om te drinken. Zeggen ze, ik heb hem niet geproefd :)

 

Vintage Port en Tawny's kun je dus heel goed bewaren. Vintage Port kan je prima 20-40 jaar bewaren, en Tawny Port kan dus tot 150+ jaar. Bewaar deze wel goed: licht gekoeld en liggend. Als de Port de kurk vochtig houdt komt er geen zuurstof bij de wijn. De meeste Port die we in de supermarkt zien, is gewoon bedoeld om binnen een paar jaar na aankoop te drinken. Je kunt aan de kurk zien wat voor Port je in handen hebt. 

 

Een Vintage Port heeft een normale lange kurk, en de ander heeft een kurk met plastic dop. 

Hoe lang kun je Port bewaren na openen?

Na het openen van een fles Port kan je hem veel langer bewaren dan gewone wijn. Bewaar hem wel het liefst afgesloten en gekoeld, bijvoorbeeld in de koelkast. Opmerkelijk genoeg blijft Vintage Port na opening niet heel lang goed. Meteen opdrinken dus!

  • Ruby Port 1 maand
  • Tawny Port 2 maanden
  • Vintage Port 2 dagen

Port serveren

Waarom zit Port in een kleiner glaasje?

Wat is Port - port serveren

Port serveer je in een klein glaasje, maar waarom eigenlijk? Daar zijn 3 super simpele redenen voor. 

 

  1. Port is met zo’n 20% alcohol veel sterker dan gewone wijn. Dat kleinere glaasje is er voor gemaakt om jou kleinere porties te serveren. Jammer he?
  2. Port is een intens drankje, met veel sterke smaken en aroma’s. Die blijven nog beter hangen in de kleinere bolling. 
  3. In tegenstelling tot gewone wijn, waar je het wijnglas bij de steel pakt, mag een Port licht opwarmen tijdens het drinken. De warmte van je hand zorgt ervoor dat de aroma’s nog beter vrijkomen. 

Port serveren: hoeveelheid en temperatuur

Port schenk je tot nét onder het breedste punt van de bolling in het glas. Dat is zo’n 60 ml. Port drink je gekoeld:

  • Rosé Port 4 ˚C 
  • Witte Port 6-10˚C
  • Tawny Port 10-14 ˚C
  • Ruby Port 16 ˚C 

Hapjes met Port

We saved the best for last! Welke hapjes passen nu het best bij Port? Port is een genot om te combineren met desserts, chocolade en.. kaas!

 

Hieronder een paar van de beste Port spijs combi’s

  • Witte Port met citroenijs – geniet van complimenterend zoet en zuur
  • Vanille ijs in Ruby Port – volwassen verwenmomentje
  • Tawny Port met chocolade – verleidelijk zoet met een bittertje van cacao
  • Ruby Port met Stilton Kaas - Royal blue huwelijk tussen hartig en zoet

Port proeverij? Bel me! Ik hoop dat je de vraag ‘Wat is Port?’ nu volmondig kan beantwoorden en dat je het leuk vond om dit stuk te lezen. Er staat ook weer een bezoek aan Porto, Vila Nova da Gaia en de Douro regio op de planning. Natuurlijk deel ik alle tips van dat bezoek, in een volgend artikel! 

 

Lees in de tussentijd lekker door:

 



Kim Modder oprichter Wijn Wine Wein

En, zin gekregen in een Port proeverij? Bel me! Of ben je razend nieuwsgierig naar Porto en omgeving voor je volgende stedentrip?  Houdt dit blog in de gaten, Porto staat in de planning en ik geef je daarna alle ins & outs!

 

Groetjes Kim

Wijn Wine Wein

 

 

 

 

LinkedIn logo

Reactie schrijven

Commentaren: 0